ThS Nguyễn Thị Thùy Dung, giảng viên Chương trình Giáo dục tiếng Nhật (JLE), đã biến những trải nghiệm trao đổi quốc tế của mình thành những đóng góp học thuật ý nghĩa, là một trong hai gương mặt trẻ giành giải Bài thuyết trình xuất sắc nhất dành cho nhà nghiên cứu trẻ – Best Oral Presentation Awards for Young Researchers – tại Hội thảo quốc tế về Đổi mới sáng tạo và Phát triển bền vững trong Giáo dục đại học (ICIS2026).
Từ người tham gia đến nhà nghiên cứu
Trong bối cảnh quốc tế hóa giáo dục đại học ngày càng được chú trọng, các chương trình trao đổi sinh viên được xem là một trong những công cụ quan trọng giúp người học tiếp cận môi trường học tập đa văn hóa, mở rộng hiểu biết và phát triển năng lực toàn cầu.
Cô Dung nhìn nhận đã có nhiều nghiên cứu đi trước tập trung vào các chương trình trao đổi dài hạn ở phương Tây, nhưng thiếu những nghiên cứu gần gũi hơn với trải nghiệm của mình khi tham gia Sakura Science Exchange Program (SSP) – một chương trình trao đổi ngắn hạn và sử dụng đa ngôn ngữ (Anh, Nhật). Cô Dung đã hai lần tham gia, lần 1 với tư cách là thành viên tại Fukuoka, lần 2 với tư cách là người dẫn đoàn tại Okayama.
“Cả hai chuyến đi đều tác động đáng kể đến tư duy, suy nghĩ của tôi. Từ đó, tôi nghĩ rằng mình đã thay đổi nhiều như vậy, có lẽ sinh viên mình cũng thế. Cũng tình cờ trong một tiết học thuyết trình tại VJU, tôi đã được nghe sinh viên của mình kể về những gì em ấy học được trong chương trình trao đổi đó rất ấn tượng. Nhận định những trải nghiệm trong chuyến đi thực sự hữu ích và tác động đến các em, nên tôi đã quyết định tìm hiểu về vấn đề này”, cô Dung chia sẻ.
Nhóm nghiên cứu của cô Dung lựa chọn tìm hiểu những thay đổi mà chương trình mang lại cho sinh viên sau khi kết thúc chuyến trao đổi bằng phương pháp định tính. Thay vì nhìn nhận đây là một hoạt động giao lưu quốc tế ngắn hạn, cô tập trung khám phá những giá trị sâu xa hơn đối với quá trình học tập, định hướng nghề nghiệp và sự phát triển cá nhân của người tham gia.
Từ quá trình khảo sát và phân tích dữ liệu, nghiên cứu cho thấy chương trình trao đổi quốc tế ngắn hạn không chỉ mang lại kiến thức hay trải nghiệm văn hóa mới, mà còn góp phần hình thành tư duy toàn cầu, nâng cao sự tự tin và thúc đẩy động lực học tập của sinh viên. Nghiên cứu chỉ ra rằng dù thời gian trao đổi ngắn (1 tuần) nhưng đã tác động đáng kể đến sinh viên. Từ sự hiểu biết văn hóa, tư duy cởi mở và tự tin hơn khi giao tiếp, tiếp xúc với người Nhật, sinh viên còn phát triển nhiều kỹ năng khác như phân tích, giải quyết vấn đề. Sau chuyến đi, nhiều sinh viên bày tỏ mong muốn học lên cao hơn hoặc nghiên cứu về các vấn đề mà các em đã quan sát, học hỏi trong chuyến đi.
“Quan trọng nhất, không chỉ dừng lại ở ý định, mà các em thực sự đã chuyển thành hành động thực tế như theo học chương trình song bằng tại Nhật, theo học chương trình thạc sĩ tại Nhật hoặc tại VJU, hay apply học bổng MEXT…”, cô Dung cho biết.
Kiên trì, kết nối và trưởng thành trên hành trình học thuật
Nhìn lại chặng đường đã qua, cô Dung cho rằng giải thưởng tại ICIS2026 là kết quả của một quá trình học hỏi và nỗ lực bền bỉ hơn là thành công đến trong một thời điểm. Đối với cô, nghiên cứu khoa học chưa bao giờ là một con đường dễ dàng. Mỗi đề tài đều bắt đầu từ những câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi quá trình đọc tài liệu, thu thập dữ liệu, phân tích và phản biện kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Theo cô Dung, trong quá trình thực hiện nghiên cứu, nhóm gặp hai thách thức lớn. Thứ nhất là xử lý khối lượng dữ liệu định tính khá đồ sộ thu thập từ các cuộc phỏng vấn chuyên sâu với 9 sinh viên tham gia chương trình, đòi hỏi nhóm phải cùng thảo luận và lựa chọn một khung phân tích phù hợp để hệ thống hóa dữ liệu. Thứ hai là việc tìm kiếm số liệu chính xác về sự tham gia của Việt Nam trong chương trình SSP, khi các nguồn công khai chủ yếu cung cấp dữ liệu tổng hợp của nhiều quốc gia. Để giải quyết vấn đề này, cô đã chủ động kết nối với mạng lưới cựu thành viên chương trình và liên hệ trực tiếp với đại diện Ban Điều hành Sakura Science Program thuộc Cơ quan Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (JST), từ đó nhận được những thông tin cần thiết cho nghiên cứu.
Cô cho biết mình rất may mắn khi luôn nhận được sự hỗ trợ từ các đồng nghiệp, cộng sự và những người tâm huyết với chương trình, đặc biệt ngay từ giai đoạn hình thành ý tưởng ban đầu, góp phần giúp nhóm hoàn thiện công trình nghiên cứu.
Một may mắn khác góp phần làm nên thành công của nghiên cứu là sự tham gia tích cực của sinh viên VJU. Cô Dung nhớ một sinh viên kể rằng, qua quan sát nhân viên ở viện dưỡng lão, bạn nhận thấy mỗi người cao tuổi có tình trạng sức khỏe riêng, nên cách chăm sóc cũng được điều chỉnh phù hợp. Từ đó, bạn rút ra bài học quan trọng: muốn giải quyết một vấn đề hiệu quả, trước hết cần hiểu rõ bản chất của vấn đề đó.
“Khi dẫn đoàn, tôi có dặn các em ghi chép lại và thực sự các em đã làm điều đó rất tốt. Có những điều chia sẻ ra tôi mới thấy các em đã nghiêm túc và quan sát tốt thế nào trong chuyến đi. Các em đã có tâm thế học hỏi rất đáng trân trọng”, cô Dung nói. “Lắng nghe câu chuyện của sinh viên giúp tôi có được góc nhìn thêm rộng mở, cảm thấy mục tiêu nghiên cứu của mình trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết”.
Từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu trẻ, cô Dung nhìn nhận đằng sau mỗi nghiên cứu là sự đồng hành, hỗ trợ quý giá của các nhà khoa học tiền bối, đồng nghiệp cũng như học trò. Với đề tài được trình bày tại ICIS2026, những trao đổi chuyên môn thường xuyên, các góp ý phản biện và tinh thần hợp tác chặt chẽ giữa các thành viên trong nhóm đã góp phần quan trọng tạo nên thành công của nghiên cứu.
“Nếu chưa đủ tự tin để đi một mình thì có thể làm cùng đồng đội. Lần này, tôi xin gửi lời cảm ơn trân trọng nhất đến TS Nguyễn Anh Hào (ĐH Waseda), TS Lê Cẩm Nhung (JLE) và các sinh viên Nhật Bản học VJU”, cô Dung bày tỏ.
ICIS2026 – Nơi tiếng nói của nhà nghiên cứu trẻ vươn ra thế giới
Đối với cô Dung, việc được trao giải Best Oral Presentation là một niềm vui lớn và sự ghi nhận đáng quý, nhưng điều đọng lại sâu sắc hơn cả là những trải nghiệm học thuật mà ICIS2026 mang lại. Thông qua các phiên thảo luận và trao đổi chuyên môn, cô đã tiếp cận những góc nhìn mới về cùng một vấn đề nghiên cứu, đồng thời học hỏi cách các nhà nghiên cứu quốc tế xây dựng và triển khai các công trình khoa học.
Từ trải nghiệm tại ICIS2026, cô Dung tin rằng các nhà nghiên cứu trẻ cần mạnh dạn mang tiếng nói của mình đến với các diễn đàn học thuật quốc tế; bởi mỗi lần trình bày nghiên cứu không chỉ là cơ hội chia sẻ tri thức, mà còn là dịp để học hỏi, hoàn thiện bản thân và từng bước khẳng định tiếng nói của mình trong cộng đồng khoa học toàn cầu. Bên cạnh đó, hội thảo cũng là nơi các nhà nghiên cứu trẻ có thể gặp gỡ những người cùng chung mối quan tâm, mở rộng mạng lưới học thuật, cũng như tìm kiếm cơ hội hợp tác cho các nghiên cứu tiếp theo.
Càng nghiên cứu, cô Dung càng nhận thấy nhiều vấn đề cần và đáng để nghiên cứu trong thế giới biến động nhanh chóng như ngày nay. Làm trong lĩnh vực Giáo dục, cô đặc biệt quan tâm phát triển các nghiên cứu từ điểm nhìn của người dạy và người học.
“Rất khó để nêu cụ thể vì có nhiều chủ đề nhỏ bao hàm trong hai góc nhìn này, nhưng tôi hình dung vấn đề giáo dục tôi mong muốn theo đuổi và đóng góp là cải thiện, nâng cao chất lượng giáo dục ngoại ngữ nói chung tại Việt Nam”, cô Dung chia sẻ. Cô thêm rằng, nếu điều kiện cho phép, cô sẽ tìm hiểu trải nghiệm của sinh viên tham gia SSP đến từ các trường đại học khác để tìm ra những điểm chung, điểm khác biệt cũng như yếu tố đứng sau các tác động của chương trình lên sinh viên.
