Bên cạnh tiếp cận kiến thức bán dẫn qua các giờ học trên lớp, vừa qua, sinh viên chương trình Công nghệ kỹ thuật Chip bán dẫn (ESCT) tại Trường Đại học Việt Nhật – ĐHQGHN (VJU) có cơ hội trực tiếp lắng nghe các giáo sư đến từ Đại học Tokyo và Đại học Ritsumeikan chia sẻ về những hướng nghiên cứu, công nghệ đang định hình tương lai ngành bán dẫn. Trải nghiệm tại Hội thảo Bán dẫn Việt Nam-Nhật Bản lần thứ 2 năm 2026 (VJSS-2026) giúp những kiến thức vốn được xem là “khá nặng và trừu tượng” trở nên gần gũi hơn, đồng thời mở rộng hình dung của sinh viên về con đường học tập và nghề nghiệp phía trước.
Bài giảng đại chúng là hoạt động trong khuôn khổ Hội thảo VJSS-2026, với sự quan tâm và tham gia của hơn 350 sinh viên đến từ 9 trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Từ những kiến thức khó hình dung đến một bức tranh rõ hơn về ngành bán dẫn
Với sinh viên ESCT năm thứ hai như Dìu Đại Minh, bán dẫn là một lĩnh vực mới, đòi hỏi nền tảng kiến thức kỹ thuật và khả năng tiếp cận những khái niệm không dễ hình dung nếu chỉ học qua sách vở. Theo Đại Minh, ba bài giảng đã giúp sinh viên có thêm cơ hội nhìn ngành bán dẫn từ nhiều góc độ khác nhau, đồng thời tiếp cận những xu hướng công nghệ đang được nghiên cứu và phát triển trên thế giới. Những kiến thức mới ngoài giáo trình cũng giúp các bạn bước đầu hình dung rõ hơn về những hướng đi có thể theo đuổi sau khi tốt nghiệp.
Ấn tượng của Đại Minh không chỉ đến từ nội dung chuyên môn, mà còn từ cách các giáo sư truyền đạt. Những vấn đề kỹ thuật phức tạp về vật liệu bán dẫn hay quy trình chế tạo chip được trình bày thông qua sơ đồ, hình ảnh và những liên hệ với thực tế sản xuất tại Nhật Bản. “Không khí buổi giảng đại chúng cũng rất cởi mở, sinh viên đặt câu hỏi là các thầy trả lời ngay, không hề có khoảng cách”, Đại Minh kể.
Với Nguyễn Quang Dũng, sinh viên ESCT2025, trải nghiệm tại VJSS-2026 có ý nghĩa đặc biệt khi vừa trở về từ chuyến thực tập tại Công ty Shiima Electronics, Nhật Bản. Trong hai tuần tại doanh nghiệp, Dũng được trực tiếp tìm hiểu quy trình sản xuất, kiểm thử và kiểm soát chất lượng linh kiện điện tử, tham quan các công đoạn kỹ thuật tại nhà xưởng và phòng lab, đồng thời làm việc cùng các kỹ sư Nhật Bản.
Vì thế, khi trở lại VJU và ngồi trong hội trường VJSS-2026 để lắng nghe các giáo sư chia sẻ về spintronics, vật liệu bán dẫn, thiết kế và chế tạo chip gắn với các vấn đề như môi trường, phát triển bền vững và tác động xã hội nói chung, những kiến thức ấy không còn hoàn toàn xa lạ, mà giúp Dũng “mở rộng tầm mắt” và được tiếp thêm niềm cảm hứng sáng tạo. “Qua chia sẻ của các giáo sư và những trao đổi cởi mở với sinh viên, các nhà nghiên cứu, mình cảm thấy rõ hơn về con đường học tập và định hướng nghề nghiệp sau này, đặc biệt là những cơ hội học tập và làm việc tại Nhật Bản”, Dũng nói.
Ba bài giảng, ba góc nhìn về tương lai của chip bán dẫn
Những trải nghiệm mà sinh viên ESCT có được đến từ một hoạt động học thuật đặc biệt trong khuôn khổ VJSS-2026 – Bài giảng đại chúng – với sự tham gia của ba giáo sư từ những trường đại học hàng đầu Nhật Bản. Chương trình được thiết kế để giúp sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ và những người quan tâm đến lĩnh vực bán dẫn tiếp cận các kiến thức nền tảng cũng như những hướng phát triển mới của ngành.
Mở đầu là GS. Makoto Ikeda, Giáo sư và Giám đốc Phòng thí nghiệm Thiết kế Hệ thống (d.lab), Đại học Tokyo, chia sẻ về thiết kế và chế tạo chip thông qua nền tảng Agile-X. Bài giảng “Chip Design and Tape-out Courses including Agile-X, Agile Chip Design and Fabrication Platform for Updatable Chip Design” giới thiệu những thành tựu và triển vọng của nền tảng thiết kế, chế tạo chip linh hoạt, cùng các khóa học thực hành về thiết kế và chế tạo chip đang được triển khai tại Đại học Tokyo.
Tiếp đó, GS. Tsutomu Araki, Giáo sư Kỹ thuật Điện – Điện tử tại Đại học Ritsumeikan, đưa sinh viên đến với thế giới của chất bán dẫn hợp chất trong bài giảng “Fundamentals and Future Prospects of Compound Semiconductors: Exploring the Potential Beyond Silicon”. Bài giảng tập trung vào đặc tính, ưu thế và tiềm năng ứng dụng của các vật liệu như gallium nitride (GaN), đặc biệt trong điện tử công suất và các công nghệ bán dẫn thế hệ mới.
Ở một hướng tiếp cận khác, GS. Masaaki Tanaka, Giáo sư Kỹ thuật Điện – Điện tử, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Mạng lưới Spintronics (CSRN), Đại học Tokyo, giới thiệu về spintronics, thông qua bài giảng “Spintronics – Fundamentals and Applications”. Đây là lĩnh vực khai thác không chỉ điện tích, mà còn spin của electron và lỗ trống, cùng các vật liệu, hiện tượng và linh kiện nền tảng như chất bán dẫn sắt từ, cấu trúc dị thể, transistor spin và các linh kiện spintronics dựa trên silicon.
Từ spintronics, vật liệu bán dẫn đến thiết kế mạch và chế tạo chip, ba bài giảng đã mang đến cho sinh viên những góc nhìn chuyên môn đa dạng, giúp các bạn hiểu rõ hơn các hướng nghiên cứu và sự phát triển của công nghệ bán dẫn hiện nay.
Đưa không gian học thuật quốc tế đến gần hơn với sinh viên VJU
Trải nghiệm tại VJSS-2026 cũng phản ánh một định hướng ngày càng rõ nét của VJU: gắn đào tạo với nghiên cứu, công nghệ tiên tiến và hợp tác quốc tế, tạo điều kiện để sinh viên không chỉ học kiến thức chuyên môn, mà còn trực tiếp tiếp cận cộng đồng khoa học và những vấn đề thực tiễn của ngành.
Theo Chiến lược phát triển Trường Đại học Việt Nhật giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, VJU tiếp tục định hướng phát triển theo mô hình đại học nghiên cứu, gắn với quốc tế hóa và thúc đẩy nghiên cứu khoa học công nghệ, hợp tác song phương Việt Nam – Nhật Bản. Do vậy, những hoạt động như VJSS-2026 bên cạnh là diễn đàn học thuật quốc tế, còn trở thành một phần phương pháp và trải nghiệm học tập của sinh viên VJU.
Với Đại Minh, việc VJU tổ chức VJSS-2026 cũng tạo thêm động lực để sinh viên ESCT chủ động bước ra khỏi vùng an toàn: “Bản thân mình thấy lĩnh vực Chip bán dẫn còn rất mới, nhiều bạn trẻ như mình còn chưa đủ tự tin để đi hội thảo quốc tế. Nhưng trong vai trò lớp trưởng, mình đã hỗ trợ truyền đạt thông tin từ thầy và khuyến khích các bạn tham gia Hội thảo. Thấy lớp mình tham gia đông và tiếp thu được nhiều điều hay như vậy, mình thật sự rất vui”, Minh chia sẻ.
Từ một bài giảng mở, một câu hỏi dành cho giáo sư hay một cuộc trò chuyện bên lề Hội thảo, sinh viên có thể bắt đầu hình dung rõ hơn về nghiên cứu, về công nghệ và về chính con đường mình muốn đi trong tương lai. Đó cũng là cách VJU đang từng bước xây dựng một môi trường giáo dục nơi đào tạo, nghiên cứu và hợp tác quốc tế được kết nối chặt chẽ, tạo thêm không gian để người học chủ động khám phá tri thức và mở rộng những cơ hội phát triển của mình.
